تیبی کاهلر روانشناس بالینی در اوائل دهه هفتاد کشف شگفت انگیزی نمود. او این نظر برن را که پیش نویس در دوره های کوتاهی از زمان هم ممکن است اجرا شود پیگیری کرد. کاهلر لحظه به لحظه به کلمات، لحن صدا، ژست ها و حرکات بدنی و حالات چهره مراجعین خود توجه می نمود. او دریافت که دسته ای از رفتارهای خاص و مشخصی وجود دارند که افراد درست قبل از اینکه هر نوع رفتار و یا احساس پیش نویسی را داشته باشند به طور همسانی آنها را از خودشان نشان می دهند. کاهلر و همکارانش پنج نوع از زنجیره رفتاری لحظه به لحظه را در فهرستی قرار دادند و آنها را سوق دهنده ها نامگذاری کردند.

مطالعات بعدی نشان داد که رفتار سوق دهنده بخشی از یک الگوی وسیع تر است که کاهلر آنرا خرده پیش نویس نامید. خرده پیش نویس زنجیره ای است از رفتارها، احساسها و باورهای پیش نویسی.

خرده پیش نویس در یک محدوده زمانی از چند ثانیه تا چند دقیقه به اجرا در می آید و همواره با یکی از رفتاهای سوق دهنده شروع می شود. خرده پیش نویس در دوره کوتاهی از زمان روند کل پیش نویس زندگی را باز آفرینی می کند. هرگاه من وارد خرده پیش نویس خودم می شوم، روند زندگی خود را تقویت می کنم (از طریق به کار گیری مداوم) و هرگاه از الگوی خرده پیش نویس خود خارج می شوم، روند پیش نویس زندگی خودم را تضعیف می کنم.

بعدها مشخص شد که این پنج سوق دهنده به طور مشخص و متمایزی با شش نوع روند پیش نویس زندگی مربوط هستند. با مشاهده الگوهای سوق دهندگی هر فرد، می توان با اطمینان روند پیش نویس او را پیش بینی کرد.

بنابراین اگر یاد بگیرید که چگونه این پنج رفتار سوق دهنده را ردیابی کنید، در مدت کوتاهی می توانید خیلی چیزها در مورد خودتان بفهمید.

 

شما می توانید پس از مطالعه این مطلب در پایین  همین صفحه تست سوق دهنده ها را انجام دهید و از سوق دهنده های غالب خود آگاه شوید.

چگونه رفتارهای سوق دهنده را به صورت مقدماتی ردیابی کنیم؟

پنج سوق دهنده از این قرارند:

  1. کامل باش
  2. دیگران را خشنود کن
  3. سخت کوش باش
  4. قوی باش
  5. عجله کن

هر یک از سوق دهنده ها در دسته ای از کلمات، لحن های صدا، ژست ها و حالات بدنی و حالات چهره نمایانگر می شوند

در این بخش به معرفی کوتاه نشانه های سوق دهنده ها می پردازم، برای اینکه بتوانید به صورت دقیق، شفاف و جدی در مورد بازدارنده ها و سوق دهنده ها و به طور کلی، پیش نویس زندگی خود آگاه شوید می توانید با یک تحلیل گر رفتار متقابل ارتباط بگیرید.

کامل باش

کلمات: شخصی که در حالت «کامل باش» قرار دارد اغلب از پرانتز استفاده می کند، به عنوان مثال: 

من امروز اینجا هستم، (همانطور که گفتم)، تا در مورد سوق دهنده ها به شما آموزش بدهم.

تحلیل رفتار متقابل، (می توان گفت)، یک تئوری شخصیت است.

محتوای پرانتزها عموما شامل عباراتی هستند که هیچ عبارات تازه ای به آنچه گفته می شود اضافه نمی کند. ما در فرهنگ فارسی از واژه (در واقع) زیاد استفاده می کنیم.

نشانه دیگر این است که فرد سخنگو با اعداد و یا حروف سخنان خود را شماره گذاری می کند. مثلا: مطالبی را که امروز بررسی کردیم اینها هستند، یک، بررسی نشانه ها، دو، ارتباط رفتار با پیش نویس و... 

لحن صدا در وضعیت کامل باش عموما «بالغانه» است. البته شبیه به «بالغ»، یعنی به خوبی تنظیم شده است نه آرام و آهسته و نه تیز و بلند.

ژست ها و حرکات بدنی: همان طور که کلمات خود را شماره گذاری می کنید با انگشتان خود نیز آنها را می شمارید. دست ها ممکن است چانه را لمس کنند، همانند ژست فردی متفکر.

حالات بدنی: اغلب شبیه به فردی «بالغ» به نظر می رسید، صاف، مستقیم و متعادل.

حالت چهره: چشمها به بالا می نگرند (نشانه کمال گرایی) و به یک سمت، آن هم معمولا زمانی که در صحبتهای خود مکث می کنید. مانند این است که شما سعی می کنید جواب درست و کامل را در جایی در سقف بخوانید. در همین زمان، دهان اغلب کمی کشیده است و گوشه لبها کمی به سمت بالا قرار دارند.

دیگران را خشنود کن

کلمات: شخصی که در حالت دیگران را خشنود کن است اغلب ساختار جمله بندی اش «هیجانی-ولی- سرخوردگی» دارد.

مثال: من واقعا از چیزهایی که به من آموختید لذت بردم، ولی نمی دانم آیا چیزهایی که گفتید به یادم خواهند ماند.

چه مهمانی فوق العاده ای! ولی می دونم که فردا صبح از دماغم در می آید.

شما در این سائق اغلب از کلمات و عبارات پرسشی مثل: خوب؟ هوم؟ چه جوری؟ استفاده می کنید.

لحن صدای شما بلند و تیز، جیغ مانند و اغلب منفعلانه که معمولا تن صدا در آخر جمله هایتان بالا می رود است.

ژستها و حرکات بدنی: دستهایتان عموما به طرف جلو دراز می شوند و معمولا کف دستانتان به سمت بالا است. سر را هم همزمان تکان می دهید. (به نشانه نمی دانم و صلب مسئولیت ناخوداگاه از خود در ارتباط با دیگران)

حالات بدنی: شانه هایتان را به سمت بالا کشیده و به طرف جلو خم می شوید. کلا به طرف شخص مقابل گرایش و تمایل دارید.

حالت چهره: شخصی که در حالت دیگران را خشنود کن قرار دارد بیشتر اوقات در حالی که صورتش کمی به طرف پایین خم شده به شما نگاه می کند. بنابراین شما در این وضعیت با نگاه از پایین به بالا به اطراف می نگرید.(جایگاه ضعف). در عین حال دهان خود را به شکلی در می آورید که حالتی شبیه به خنده دارد. به هر حال، اگر آنرا با یک لبخند اصیل که ناشی از سوق دهنده ای نیست مقایسه کنیم، حالت چهره و لبخند ناشی از سوق دهنده دیگران را خشنود کن کشیده، سفت و تصنعی است. دندانهای بالایی پیدا می شوند و گاهی اوقات دندانهای پایینی هم پیدا می شوند. 

سخت کوش باش

کلمات: شخصی که در وضعیت سخت کوش باش است اغلب از لغت «سعی» استفاده می کند. مثال: چیزی که سعی می کنم به شما بگویم این است که....

یا من سعی خودم را می کنم و آنچه را که در موردش به توافق رسیدیم انجام خواهم داد.

لغت «سعی» وقتی که در این حالت خاص به کار می رود همیشه این مفهوم را منتقل می کند که «من به جای اینکه آن کار را انجام بدهم، سعی می کنم که انجام بدهم».

لغات معمول دیگر در این سوق دهنده مانند اینها هستند: مشکل، نمی توانم، چی؟ این دیگه چیه؟ خیلی سخته که... و صدای پرسشی نظیر هوم؟ اِِه؟

لحن صدا: شما گاهی اوقات عضلات گلوی خود را کشیده و منقبض می کنید به گونه ای که صدای تان گرفته و خفه به نظر می آید.

ژست ها و حرکات بدنی: اغلب یک دست تان را در کنار چشمها و یا یک گوش تان می گذارید، مثل اینکه سعی می کنید چیزی را ببینید یا بشنوید.

حالات بدنی: همانند وضعیت دیگران را خشنود کن، شخصی که در حالت سخت کوش باش قرار دارد اغلب به طرف جلو خم می شود. دستهایش ممکن است روی زانوها قرار بگیرد. وضعیت کلی یک حالت خمیده و قوز کرده است.

حالات چهره: یک نشانه معمول برای وضعیت سختکوش باش این است که شما پیشانی و ابروهای خود را بالا می برید به نوعی که دو خط عمودی در بالای بینی تان ظاهر می شود. چشمها و گاهی تمامی صورت تان ممکن است به سمت بالا کشیده شود و چین های ریزی بر دارد.

قوی باش

کلمات: شخصی که در وضعیت قوی باش به سر می برد اغلب از کلماتی استفاده می کند که بیان گر این هستند که: «من مسئول احساسها و اعمال خودم نیستم بلکه عواملی در برون از من مسئول هستند».

مثال:

«تو منو عصبانی می کنی»

«این فکر که می خوای بری منو تکون میده»

«رفتارش منو وادار کرد که باهاش در بیفتم»

«محیط داخل شهر خشونت به بار میاره»

اغلب هم وقتی در مورد خودتان صحبت می کنید از کلماتی فاصله برانگیز استفاده می کنید، مثل: تو، آدم، این، آن، مردم. مثلا: آدم دلش مسافرت می خواد، به معنای من دلم مسافرت   می خواد. یا تو مجبوری احساس هات رو برای خودت نگه داری، به معنای من مجبورم.

لحن صدا: صاف و یکنواخت و معمولا پایین و آهسته.

ژستها و حرکات بدنی: وضعیت قوی باش با نداشتن ژست و حالت خاص مشخص می شود.

حالت بدنی: معمولا بدن در وضعیت بسته قرار دارد. یعنی بازوها به بدن چسبیده یا به حالت دست به سینه قرار دارند. پاها روی هم قرار می گیرند و یا به حالتی قرار می گیرند که قوزک یک پا روی قوزک پای دیگر قرار می گیرد. کل بدن حالت بی حرکتی را به نمایش می گذارد.

حالت چهره: صورت بی حالت و بی حرکت. 

عجله کن

کلمات: عجله کن، زود باش، راه بیفت، بگذار برویم، وقت ندارم که> حالا دیر برسیم چی میشه؟

لحن صدا: بریده و مقطع و مسلسل وار. گاهی اوقات شخصی که در حالت عجله کن قرار دارد آنقدر کلمات را تند و سریع بیان می کند که آنها را حسابی قاطی می کند.

ژستها و حرکات بدنی: با نوک انگشتان دست و یا با پاها آهسته ضربه زدن، تکان دادن پاها، جنبیدن زیاد در صندلی، دائم به ساعت نگاه کردن.

حالت بدنی: حالت بدنی خاصی وجود ندارد ولی حالت کلی، نوعی حرکت و تکان همراه با بی قراری و آشفتگی درونی را به همراه دارد.

حالات چهره: تغییرات سریع و مداوم در جهت نگاه کردن.

 همه ما این پنج سوق دهنده را از خود نشان می دهیم ولی بیشتر افراد یک سوق دهنده غالب دارند. این سوق دهنده اغلب همانی است که ما در ابتدا در  واکنش به افرادِ زندگی مان از خود نشان می دهیم.

در نهایت باید توجه داشته باشید تشخیص سائق ها با یک نشانه ممکن نیست و این مطلب صرفا جهت آگاهی شما تدوین شده است. برای اینکه سوق دهنده های خود را به درستی تشخیص دهید نیاز است تا با یک تحلیل گر رفتار متقابل در تماس باشید تا بتوانید به صورتی دقیق و کاربردی با سوق دهنده های خود آشنا شوید. تشخیص سائق ها زمانی مشکل می شود که آگاه شوید فردی که سوق دهنده کامل باش دارد به راحتی می تواند با فردی که سوق دهنده دیگران را خشنود کن دارد اشتباه گرفته شود. مجموعه ای از نشانه ها و شناختها کنار هم منجر به تشخیصی نسبتا دقیق و کارآمد خواهد شد.

محمد مهرگان

کارشناس ارشد مشاوره خانواده

 

تست شناسایی سائق ها

سوق دهنده ها محرک های اخلاقی هستند که به رفتار شما جهت می بخشند، این جهت بخشی عموما به صورت پیش فرض (پیش نویسی) جنبه غیرسازنده و حالتی افراط و تفریط گونه دارد.

همین طور سوق دهنده ها مجموعه ای از حرکات بدنی، حالت صورت، کلمه ها، لحن صدا و طرز ایستادن را شامل می شوند.

شما اکنون می توانید با انجام این تست از سوق دهنده های غالب خود آگاه شوید.

زمان تقریبی : 10 دقیقه